Ο Τρελαντώνης
Πρόκειται για το πιο προσωπικό αφήγημα της Πηνελόπης Δέλτα, αφού τουλάχιστον τα πρόσωπα φαίνονται ν' αναδύονται απευθείας από τις αναμνήσεις της. Κεντρικό πρόσωπο του βιβλίου, ο αδελφός της Πηνελόπης, Αντώνης, που δίνει στη συγγραφέα λαβή για να εξιστορήσει τις πιο απολαυστικές σκανταλιές του και να νοσταλγήσει με τον πιο ειλικρινή και συγκινητικό τρόπο την εξαίσια ανεμελιά των παιδικών χρόνων.
oo0oo
Η Πηνελόπη Δέλτα, τρίτο παιδί (από τα τέσσερα) του μεγαλοβαμβακέμπορου Εμμανουήλ Μπενάκη και της Βιργινίας Χωρέμη, γεννήθηκε το 1874 στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου, όπου και έζησε ένα μεγάλο μέρος της ζωής της.
Πέρασε τα παιδικά της χρόνια σ' ένα πλούσιο, μεγαλοαστικό, αλλά και πολύ αυστηρό οικογενειακό περιβάλλον (μια εμπειρία που αντανακλάται στα περισσότερα κείμενά της).
Το 1882, η οικογένεια Μπενάκη εγκαταλείπει την Αίγυπτο, υπό την πίεση απειλών για τη ζωή της και για εθνικοποίηση της τεράστιας περιουσίας της, και εγκαθίσταται στην Ελλάδα, όπου η Πηνελόπη, το 1895, σε ηλικία 21 ετών, παντρεύεται τον Κωνσταντινουπολίτη έμπορο Στέφανο Δέλτα. Με τον Δέλτα, τον οποίο η Πηνελόπη εκτιμούσε και σεβόταν («ήταν τίμιος, εργατικός και πολύ μορφωμένος»), αλλά ουδέποτε αγάπησε, απέκτησε τρεις κόρες, τη Σοφία, τη Βιργινία (γιαγιά του Παύλου Α. Ζάννα) και την Αλεξάνδρα.
Μετά την εθνική καταστροφή του 1897 και την επιστροφή του Στέφανου Δέλτα από τον πόλεμο, η οικογένεια επανεγκαθίσταται στην Αλεξάνδρεια, όπου τα πράγματα έχουν ηρεμήσει, και εκεί, τον Φεβρουάριο του 1905, η Πηνελόπη Δέλτα θα γνωρίσει τον μεγάλο, συγκλονιστικό και μοιραίο έρωτα της ζωής της, στο πρόσωπο του Ίωνα Δραγούμη.
Το 1916, κι αφού στο μεταξύ η Πηνελόπη θα εκδώσει τα πρώτα της βιβλία, θα ασχοληθεί ενεργά με το γλωσσικό ζήτημα στο πλευρό των δημοτικιστών και θα γνωριστεί με όλους τους μεγάλους πρωτεργάτες της εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης των αρχών του αιώνα, η οικογένεια Δέλτα εγκαθίσταται οριστικά στην Αθήνα (Κηφισιά). Η Πηνελόπη θα βρεθεί παγιδευμένη στη δίνη μιας θανάσιμης πολιτικής αντιπαλότητας, εκείνης των οπαδών του Βενιζέλου με τους οπαδούς του Λαϊκού Κόμματος, και θα ζήσει τη φρίκη της καταδίωξης της οικογένειάς της και διαπόμπευσης του Εμμανουήλ Μπενάκη από τους δεύτερους (1916), κυρίως όμως την τραγική εμπειρία της δολοφονίας του Ίωνα Δραγούμη (1920) από ένα εκτελεστικό απόσπασμα φανατικών βενιζελικών υπό τις διαταγές του ίδιου του πατέρα της...
Το 1925, η Πηνελόπη Δέλτα νιώθει να εκδηλώνονται τα πρώτα συμπτώματα (παράλυση των κάτω άκρων) της ασθένειας που θα την καθηλώσει στην καρέκλα, θα της στερήσει και την τελευταία επιθυμία για ζωή και, τελικά, θα την οδηγήσει στον τραγικό, εθελούσιο θάνατό της: στις 27 Απριλίου 1941, ημέρα που τα γερμανικά στρατεύματα εισέρχονται στην Αθήνα, η Πηνελόπη Δέλτα πίνει το δηλητήριο που κουβαλούσε πάντα μαζί της, και ξεψυχάει πέντε μέρες αργότερα...
Η Πηνελόπη Δέλτα έγραψε κατ' εξοχήν λογοτεχνία για παιδιά (διηγήματα, ιστορικά αφηγήματα, παραμύθια), καθώς και μελετήματα που αφορούσαν κυρίως σε παιδαγωγικά και εκπαιδευτικά ζητήματα. Κυριότερα έργα της: Για την πατρίδα (1909), Παραμύθι χωρίς όνομα (1910), Τον καιρό του Βουλγαροκτόνου (1911), Η ζωή του Χριστού (1925), Τρελαντώνης (1932), Μάγκας (1935), Στα μυστικά του βάλτου (1937).