Ε. J. Hobsbawm

H ΕΠΟΧΗ ΤΩΝ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΩΝ
1875-1914

ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ
ΚΩΣΤΟΥΛΑ ΣΚΛΑΒΕΝΙΤΗ

ΜΟΡΦΩΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΘΝΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΗΣ
ΑΘΗΝΑ 2002

«H ΕΠΟΧΗ ΤΩΝ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΩΝ βρίθει από αντιφάσεις. Ήταν μια εποχή πρωτόγνωρης ειρήνης στον δυτικό κόσμο, η οποία προκάλεσε μια εποχή εξίσου πρωτόγνωρων παγκόσμιων πολέμων. Ήταν μια εποχή, παρά τα φαινόμενα, αύξουσας κοινωνικής σταθερότητας μέσα στη ζώνη των ανεπτυγμένων βιομηχανικών οικονομιών, από την οποία προήλθαν οι μικρές ομάδες ανδρών που κατάφεραν, με σχεδόν αλαζονική άνεση, να κατακτήσουν και να κυβερνήσουν τεράστιες αυτοκρατορίες· ταυτόχρονα όμως αυτός ο ανεπτυγμένος βιομηχανικά κόσμος δημιούργησε αναπόδραστα στην περιφέρειά του τις συνδυασμένες δυνάμεις της εξέγερσης και της επανάστασης που έμελλαν να τον καταποντίσουν.

»Αυτό το βιβλίο εξετάζει την ιστορία εκείνη τη στιγμή κατά την οποία έγινε σαφές ότι η κοινωνία και ο πολιτισμός που δημιουργήθηκαν από τη δυτική φιλελεύθερη αστική τάξη και για χάρη της δεν αντιπροσώπευαν τη μόνιμη μορφή του σύγχρονου βιομηχανικού κόσμου αλλά μόνο μία φάση της πρώιμης ανάπτυξής του. Οι οικονομικές δομές που συγκροτούν τον κόσμο του 20ού αιώνα, ακόμα και όταν είναι καπιταλιστικές, δεν είναι πλέον οι δομές της "ιδιωτικής επιχείρησης" με την έννοια που θα έδιναν στον όρο οι επιχειρηματίες το 1870. Η επανάσταση που κυριαρχεί στη μνήμη του κόσμου μετά τον πρώτο παγκόσμιο πόλεμο δεν είναι πλέον η γαλλική επανάσταση του 1789. Η κουλτούρα που τον διαπέρνα δεν είναι πλέον η αστική κουλτούρα με τη σημασία που είχε πριν από το 1914. Η ήπειρος που αποτελούσε τη συντριπτικά ανώτερη οικονομική, πνευματική και στρατιωτική δύναμη τότε δεν έχει πλέον τον ίδιο ρόλο. Με τον έναν ή τον άλλον τρόπο η εποχή των αυτοκρατοριών προετοίμασε έναν κόσμο διαφορετικής υφής —και αυτοεπιβεβαιώθηκε μετά το 1914.

»Ο κόσμος της φιλελεύθερης αστικής κοινωνίας έχει περάσει ανεπιστρεπτί. Οι ίδιες οι εκκλήσεις για την αναβίωση του πνεύματος του καπιταλισμού του 19ου αιώνα που γίνονται στα τέλη του 20ού αιώνα μαρτυρούν πόσο αδύνατο είναι κάτι τέτοιο. Ευτυχώς ή δυστυχώς, από το 1914 και μετά ο αιώνας της αστικής τάξης ανήκει στην ιστορία.»

Ε. J. HOBSBAWM

Ο EPIK ΧΟΜΠΣΜΠΩΜ γεννήθηκε στην Αλεξάνδρεια το 1917 και σπούδασε στη Βιέννη, το Βερολίνο, το Λονδίνο και το Κέμπριτζ. Είναι μέλος της Βρετανικής Ακαδημίας και επίτιμο μέλος του King's College στο Πανεπιστήμιο του Κέμπριτζ. Δίδαξε ιστορία στο Birkbeck College του Πανεπιστημίου του Λονδίνου ως τη συνταξιοδότησή του. Στις εκδόσεις του ΜΙΕΤ κυκλοφορούν και οι πρώτοι δύο τόμοι της τριλογίας του για τον 19ο αιώνα: Η εποχή των επαναστάσεων, 1789-1848 και Η εποχή του κεφαλαίου, 1848-1875.